Stanza 8.23.1

ईळि॑ष्वा॒ हि प्र॑ती॒व्यं१॒॑ यज॑स्व जा॒तवे॑दसम् | च॒रि॒ष्णुधू॑म॒मगृ॑भीतशोचिषम् ||

ī́ḷiṣvā hí pratīvyàṁ yájasva jātávedasam cariṣṇúdhūmam ágr̥bhītaśociṣam

Worship and pray to Jātavedas, who readily accepts worship. His smoke moves freely, and his flame cannot be grasped.

Stanza 8.23.2

दा॒मानं॑ विश्वचर्षणे॒ऽग्निं वि॑श्वमनो गि॒रा | उ॒त स्तु॑षे॒ विष्प॑र्धसो॒ रथा॑नाम् ||

dāmā́naṁ viśvacarṣaṇe 'gníṁ viśvamano girā́ utá stuṣe víṣpardhaso ráthānām

O Agni, sustainer of all, O you of all-pervading mind, with this hymn I praise you, the giver, and your unmatched glories.

Stanza 8.23.3

येषा॑माबा॒ध ऋ॒ग्मिय॑ इ॒षः पृ॒क्षश्च॑ नि॒ग्रभे॑ | उ॒प॒विदा॒ वह्नि॑र्विन्दते॒ वसु॑ ||

yéṣām ābādhá r̥gmíya iṣáḥ pr̥kṣáś ca nigrábhe upavídā váhnir vindate vásu

Those whose resolute and praiseworthy actions (in worship) bring vigor and food, by the understanding of the carrier (Agni), obtain wealth.

Stanza 8.23.4

उद॑स्य शो॒चिर॑स्थाद्दीदि॒युषो॒ व्य१॒॑जर॑म् | तपु॑र्जम्भस्य सु॒द्युतो॑ गण॒श्रियः॑ ||

úd asya śocír asthād dīdiyúṣo vy àjáram tápurjambhasya sudyúto gaṇaśríyaḥ

His imperishable flame rises up, shining brightly, the one with glowing jaws, radiant and glorious.

Stanza 8.23.5

उदु॑ तिष्ठ स्वध्वर॒ स्तवा॑नो दे॒व्या कृ॒पा | अ॒भि॒ख्या भा॒सा बृ॑ह॒ता शु॑शु॒क्वनिः॑ ||

úd u tiṣṭha svadhvara stávāno devyā́ kr̥pā́ abhikhyā́ bhāsā́ br̥hatā́ śuśukvániḥ

Arise, O skilled sacrificer, praised with divine loveliness, radiance, and great brilliance, shining brightly.

Stanza 8.23.6

अग्ने॑ या॒हि सु॑श॒स्तिभि॑र्ह॒व्या जुह्वा॑न आनु॒षक् | यथा॑ दू॒तो ब॒भूथ॑ हव्य॒वाह॑नः ||

ágne yāhí suśastíbhir havyā́ júhvāna ānuṣák yáthā dūtó babhū́tha havyavā́hanaḥ

Agni, come with good praises, offering the oblations continuously. Just as you were the messenger carrying the offerings.

Stanza 8.23.7

अ॒ग्निं वः॑ पू॒र्व्यं हु॑वे॒ होता॑रं चर्षणी॒नाम् | तम॒या वा॒चा गृ॑णे॒ तमु॑ वः स्तुषे ||

agníṁ vaḥ pūrvyáṁ huve hótāraṁ carṣaṇīnā́m tám ayā́ vācā́ gr̥ṇe tám u va stuṣe

I call upon you, our ancient Agni, the priest of all people. With this voice I praise him, and to you all I praise him.

Stanza 8.23.8

य॒ज्ञेभि॒रद्भु॑तक्रतुं॒ यं कृ॒पा सू॒दय॑न्त॒ इत् | मि॒त्रं न जने॒ सुधि॑तमृ॒ताव॑नि ||

yajñébhir ádbhutakratuṁ yáṁ kr̥pā́ sūdáyanta ít mitráṁ ná jáne súdhitam r̥tā́vani

Through sacrifices, the wise Agni is inspired. He is like a friend to those who uphold the righteous order.

Stanza 8.23.9

ऋ॒तावा॑नमृतायवो य॒ज्ञस्य॒ साध॑नं गि॒रा | उपो॑ एनं जुजुषु॒र्नम॑सस्प॒दे ||

r̥tā́vānam r̥tāyavo yajñásya sā́dhanaṁ girā́ úpo enaṁ jujuṣur námasas padé

O lovers of order, we have pleased the upholder of order, the perfectioner of sacrifice, with song, at the place of homage.

Stanza 8.23.10

अच्छा॑ नो॒ अङ्गि॑रस्तमं य॒ज्ञासो॑ यन्तु सं॒यतः॑ | होता॒ यो अस्ति॑ वि॒क्ष्वा य॒शस्त॑मः ||

áchā no áṅgirastamaṁ yajñā́so yantu saṁyátaḥ hótā yó ásti vikṣv ā́ yaśástamaḥ

May our sacrifices, controlled and directed, go to the most potent Angiras, the most glorious priest among the people.

Stanza 8.23.11

अग्ने॒ तव॒ त्ये अ॑ज॒रेन्धा॑नासो बृ॒हद्भाः | अश्वा॑ इव॒ वृष॑णस्तविषी॒यवः॑ ||

ágne táva tyé ajaréndhānāso br̥hád bhā́ḥ áśvā iva vŕ̥ṣaṇas taviṣīyávaḥ

O imperishable Agni, yours are these enkindled lights, of great radiance, like powerful horses and bulls eager for strength.

Stanza 8.23.12

स त्वं न॑ ऊर्जां पते र॒यिं रा॑स्व सु॒वीर्य॑म् | प्राव॑ नस्तो॒के तन॑ये स॒मत्स्वा ||

sá tváṁ na ūrjām pate rayíṁ rāsva suvī́ryam prā́va nas toké tánaye samátsv ā́

O Lord of power, Agni, grant us abundant wealth and heroic strength. Protect us, our children, and descendants in battles.

Stanza 8.23.13

यद्वा उ॑ वि॒श्पतिः॑ शि॒तः सुप्री॑तो॒ मनु॑षो वि॒शि | विश्वेद॒ग्निः प्रति॒ रक्षां॑सि सेधति ||

yád vā́ u viśpátiḥ śitáḥ súprīto mánuṣo viśí víśvéd agníḥ práti rákṣāṁsi sedhati

When Agni, the lord of the people, is pleased and watchful, he averts all evil from mankind.

Stanza 8.23.14

श्रु॒ष्ट्य॑ग्ने॒ नव॑स्य मे॒ स्तोम॑स्य वीर विश्पते | नि मा॒यिन॒स्तपु॑षा र॒क्षसो॑ दह ||

śruṣṭy àgne návasya me stómasya vīra viśpate ní māyínas tápuṣā rakṣáso daha

O hero Agni, lord of men, listen to my new praise and burn down the sorcerers and demons with your fiery power.

Stanza 8.23.15

न तस्य॑ मा॒यया॑ च॒न रि॒पुरी॑शीत॒ मर्त्यः॑ | यो अ॒ग्नये॑ द॒दाश॑ ह॒व्यदा॑तिभिः ||

ná tásya māyáyā caná ripúr īśīta mártyaḥ yó agnáye dadā́śa havyádātibhiḥ

No mortal enemy can overcome (Agni) by his magic, for he who offers gifts to Agni has succeeded.

Stanza 8.23.16

व्य॑श्वस्त्वा वसु॒विद॑मुक्ष॒ण्युर॑प्रीणा॒दृषिः॑ | म॒हो रा॒ये तमु॑ त्वा॒ समि॑धीमहि ||

vyàśvas tvā vasuvídam ukṣaṇyúr aprīṇād ŕ̥ṣiḥ mahó rāyé tám u tvā sám idhīmahi

The sage Vyashva, the finder of wealth and mighty bull, pleased (you). Agni, may we worship you for great wealth.

Stanza 8.23.17

उ॒शना॑ का॒व्यस्त्वा॒ नि होता॑रमसादयत् | आ॒य॒जिं त्वा॒ मन॑वे जा॒तवे॑दसम् ||

uśánā kāvyás tvā ní hótāram asādayat āyajíṁ tvā mánave jātávedasam

Uśanas Kāvya established you, Agni, as the priest for man, the performer of sacrifices, the knower of births.

Stanza 8.23.18

विश्वे॒ हि त्वा॑ स॒जोष॑सो दे॒वासो॑ दू॒तमक्र॑त | श्रु॒ष्टी दे॑व प्रथ॒मो य॒ज्ञियो॑ भुवः ||

víśve hí tvā sajóṣaso devā́so dūtám ákrata śruṣṭī́ deva prathamó yajñíyo bhuvaḥ

Indeed, all the gods together made you their messenger. You, O God, through attentiveness, became the first worthy one for sacrifice.

Stanza 8.23.19

इ॒मं घा॑ वी॒रो अ॒मृतं॑ दू॒तं कृ॑ण्वीत॒ मर्त्यः॑ | पा॒व॒कं कृ॒ष्णव॑र्तनिं॒ विहा॑यसम् ||

imáṁ ghā vīró amŕ̥taṁ dūtáṁ kr̥ṇvīta mártyaḥ pāvakáṁ kr̥ṣṇávartaniṁ víhāyasam

May the mortal hero make this immortal Agni his messenger, the purifier, widely spreading, with a dark path.

Stanza 8.23.20

तं हु॑वेम य॒तस्रु॑चः सु॒भासं॑ शु॒क्रशो॑चिषम् | वि॒शाम॒ग्निम॒जरं॑ प्र॒त्नमीड्य॑म् ||

táṁ huvema yatásrucaḥ subhā́saṁ śukráśociṣam viśā́m agním ajáram pratnám ī́ḍyam

Let us, with lifted ladles, call upon that splendid Agni, with bright flame, imperishable, ancient, belonging to the people, and worthy of worship.

Stanza 8.23.21

यो अ॑स्मै ह॒व्यदा॑तिभि॒राहु॑तिं॒ मर्तोऽवि॑धत् | भूरि॒ पोषं॒ स ध॑त्ते वी॒रव॒द्यशः॑ ||

yó asmai havyádātibhir ā́hutim mártó 'vidhat bhū́ri póṣaṁ sá dhatte vīrávad yáśaḥ

The person who honors Agni with oblations obtains abundant nourishment and heroic fame.

Stanza 8.23.22

प्र॒थ॒मं जा॒तवे॑दसम॒ग्निं य॒ज्ञेषु॑ पू॒र्व्यम् | प्रति॒ स्रुगे॑ति॒ नम॑सा ह॒विष्म॑ती ||

prathamáṁ jātávedasam agníṁ yajñéṣu pūrvyám práti srúg eti námasā havíṣmatī

To the foremost Jātavedas Agni, ancient in sacrifices, the ladle, rich with offerings and homage, moves towards him.

Stanza 8.23.23

आभि॑र्विधेमा॒ग्नये॒ ज्येष्ठा॑भिर्व्यश्व॒वत् | मंहि॑ष्ठाभिर्म॒तिभिः॑ शु॒क्रशो॑चिषे ||

ā́bhir vidhemāgnáye jyéṣṭhābhir vyaśvavát máṁhiṣṭhābhir matíbhiḥ śukráśociṣe

With these greatest and most abundant hymns, we worship Agni of the bright flame, as Vyashva did.

Stanza 8.23.24

नू॒नम॑र्च॒ विहा॑यसे॒ स्तोमे॑भिः स्थूरयूप॒वत् | ऋषे॑ वैयश्व॒ दम्या॑या॒ग्नये॑ ||

nūnám arca víhāyase stómebhi sthūrayūpavát ŕ̥ṣe vaiyaśva dámyāyāgnáye

Now praise Agni who spreads widely, with hymns, like Sthūrayūpa. O sage, praise the domestic Agni.

Stanza 8.23.25

अति॑थिं॒ मानु॑षाणां सू॒नुं वन॒स्पती॑नाम् | विप्रा॑ अ॒ग्निमव॑से प्र॒त्नमी॑ळते ||

átithim mā́nuṣāṇāṁ sūnúṁ vánaspátīnām víprā agním ávase pratnám īḷate

The wise worship the ancient Agni, the honored guest of men, the offspring of forest deities, for his aid.

Stanza 8.23.26

म॒हो विश्वाँ॑ अ॒भि ष॒तो॒३॒॑ऽभि ह॒व्यानि॒ मानु॑षा | अग्ने॒ नि ष॑त्सि॒ नम॒साधि॑ ब॒र्हिषि॑ ||

mahó víśvām̐ abhí ṣatò 'bhí havyā́ni mā́nuṣā ágne ní ṣatsi námasā́dhi barhíṣi

Agni, mighty lord of all, sits on the sacred grass with homage, accepting the oblations for all people.

Stanza 8.23.27

वंस्वा॑ नो॒ वार्या॑ पु॒रु वंस्व॑ रा॒यः पु॑रु॒स्पृहः॑ | सु॒वीर्य॑स्य प्र॒जाव॑तो॒ यश॑स्वतः ||

váṁsvā no vā́ryā purú váṁsva rāyáḥ puruspŕ̥haḥ suvī́ryasya prajā́vato yáśasvataḥ

Grant us desirable things and abundant wealth. O Agni, grant us riches desired by many, with heroic strength, progeny, and fame.

Stanza 8.23.28

त्वं व॑रो सु॒षाम्णेऽग्ने॒ जना॑य चोदय | सदा॑ वसो रा॒तिं य॑विष्ठ॒ शश्व॑ते ||

tváṁ varo suṣā́mṇé 'gne jánāya codaya sádā vaso rātíṁ yaviṣṭha śáśvate

O youthful Agni, residing everywhere, send wealth continuously to Varosushâman and his people.

Stanza 8.23.29

त्वं हि सु॑प्र॒तूरसि॒ त्वं नो॒ गोम॑ती॒रिषः॑ | म॒हो रा॒यः सा॒तिम॑ग्ने॒ अपा॑ वृधि ||

tváṁ hí supratū́r ási tváṁ no gómatīr íṣaḥ mahó rāyáḥ sātím agne ápā vr̥dhi

You are a great conqueror, O Agni. Reveal to us abundant food and great wealth.

Stanza 8.23.30

अग्ने॒ त्वं य॒शा अ॒स्या मि॒त्रावरु॑णा वह | ऋ॒तावा॑ना स॒म्राजा॑ पू॒तद॑क्षसा ||

ágne tváṁ yaśā́ asy ā́ mitrā́váruṇā vaha r̥tā́vānā samrā́jā pūtádakṣasā

Agni, you are glorious. Bring here Mitra and Varuṇa, the imperial rulers, with pure and orderly power.